twitter youtube google

ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΗΚΗΣΗ

Τετάρτη, 02 Σεπτεμβρίου 2020 16:29
Εκτύπωση

12

Στο 1ο και μάλλον τελευταίο Αναπτυξιακό Συνέδριο Χίου που οργάνωσαν το 2018 επαγγελματικοί και επιστημονικοί φορείς της Χίου κάτω από  την επιστημονική καθοδήγηση του Πανεπιστημίου Αιγαίου ακούστηκαν και πολλές άλλες καλές ιδέες, αλλά όπως συμβαίνει σχεδόν πάντα, σε αντίθεση με τις επαναλαμβανόμενες τυπικές ευχές των πολιτικών προσώπων στους χαιρετισμούς τους «θα περιμένουμε τα συμπεράσματα σας για να τα αξιοποιήσουμε», όλα έμειναν στα χαρτιά και στις κασέτες. Αυτό έπρεπε να είχε γίνει γιατί τώρα ώστε να υπάρχουν ώριμες προτάσεις για να χαράξουμε τους αναπτυξιακούς άξονες του νησιού με ορίζοντα τουλάχιστον το 2030. Ας γίνει έστω και τώρα.

Κλήθηκα τότε να συνοψίσω σε μια φράση το συμπέρασμα μου και απάντησα «Καν’το όπως η μαστίχα». Εξήγησα ότι η Ενωση Μαστιχοπαραγωγών έδειξε τον δρόμο που πρέπει να ακολουθήσουν οι επιχειρήσεις της Χίου και των άλλων νησιών αξιοποιώντας έναν τοπικό πόρο που είναι συγκριτικό πλεονέκτημα και μέσα από καινοτόμες δράσεις να του προσδώσει προστιθέμενη αξία παράγοντας ποιοτικά προϊόντα με έντονη πολιτιστική ταυτότητα. Αποτέλεσμα η αύξηση του εισοδήματος των μαστιχοπαραγωγών. Όπως όλοι ξέρετε εδώ στη Χίο, η «ανατροπή» που έχει γίνει τα τελευταία 20 χρόνια είναι να πάψει να πωλείται η πρώτη ύλη χύμα, αλλά ενσωματωμένη σε μια μεγάλη γκάμα προϊόντων από καλλυντικά μέχρι …… νερό.

Ζητούμενο λοιπόν είναι πως το μοντέλο αυτό μπορούμε να το αναπαράγουμε και σε άλλες περιπτώσεις και όχι να προσπαθούμε να παράγουμε φτηνά προϊόντα για να είναι ανταγωνιστικά. Γιατί «φτηνά προϊόντα» και «νησί» είναι λέξεις αντιφατικές, αφού για να υπάρξει φτηνό προϊόν χρειάζεται μεγάλη κλίμακα που το νησί, εξ ορισμού, δεν διαθέτει.

Που βρισκόμαστε σήμερα; Σε χειρότερη κατάσταση από το 2018 αφού εδώ και μερικούς μήνες σε όλα τα προβλήματα προστέθηκε και η πανδημία, ενώ οι πολιτικές που εφαρμόζονται θεωρούμε ότι ούτε τη πανδημία αντιμετωπίζουν σωστά, ούτε την οικονομική κρίση που αυτή έφερε μαζί της.

Η Χίος καταγράφει σε πιο έντονη μορφή τα προβλήματα που χαρακτηρίζουν το σύνολο της ΠΒΑ:

  • Χαμηλή κατά κεφαλή παραγωγή (δηλαδή ΑΕΠ) αλλά όχι εισόδημα αφού ειδικά στη Χίο σημαντικό τμήμα του εισοδήματος προέρχεται από τη ναυτιλία
  • Πολύ χαμηλό ποσοστό παραγωγής οφείλεται σε εξωστρεφείς και ανταγωνιστικούς κλάδους όπως ο πρωτογενής τομέας, η μεταποίηση και ο τουρισμός (περίπου 16%) σε σύγκριση με άλλες περιφέρειες της χώρας και ειδικά το Ν.Αιγαίου όπου το ποσοστό αυτό είναι διπλάσιο
  • Πολύ χαμηλό ποσοστό ενεργού πληθυσμού και απασχολούμενων
  • Δημογραφική αποψίλωση και υψηλή γήρανση του πληθυσμού ειδικά εκτός του πολεοδομικού συγκροτήματος Χίου και των κοντινών οικισμών
  • Την τελευταία θέση στην ΕΕ σε ότι αφορά την ανταγωνιστικότητα και επομένως στην ελκυστικότητα για ανθρώπους και επιχειρήσεις.

Τι κάνουμε για να διορθώσουμε αυτή τη φθίνουσα πορεία; Κάποια μη ιεραρχημένα έργα υποδομής με έμφαση στο οδικό δίκτυο να απορροφά περίπου 60%, «αντιπλημμυρικά» έργα και ένα μικρό τμήμα να πηγαίνει σε ενίσχυση επενδύσεων. Σ’αυτά θα πρέπει να προστεθούν και τα χρήματα του Γεωργικού Ταμείου (σχέδια βελτίωσης, νέοι αγρότες, Leader κλπ) που στη Χίο όπως είδαμε και πρόσφατα έρχονται πολύ λίγα χρήματα για λόγους που δεν είναι της ώρας να αναλύσουμε.

Ποιο είναι το αποτέλεσμα των ποσών που έχουν έρθει από ευρωπαϊκούς και εθνικούς πόρους. Το παρουσίασε ο κ.Πλακωτάρης στο συνέδριο. Τα χρήματα ήταν πολλά, αλλά το αποτέλεσμα σε «ανάπτυξη» ελάχιστο. Γιατί άραγε; Είναι προφανές ότι «στραβά αρμενίζουμε», αφού τελικά ο στόχος είναι η επανεκλογή και όχι η ανάπτυξη των νησιών.

Ποια ρότα προτείνουμε ως ΣΥΜΠΑΡΑΤΑΞΗ ΠΟΛΙΤΩΝ για να αντιστρέψουμε τα δυσμενή αποτελέσματα; Αρχικά την αξιοποίηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων του νησιού (φύση, πολιτισμός, μαστίχα, διατροφή) μέσα την ανάπτυξη του «Θερμαλισμού και του Τουρισμού Ευεξίας» ως 3ου αναπτυξιακού πυλώνα μαζί με την Ναυτιλία και τη Μαστίχα, που και αυτοί έχουν ανάγκη από παρεμβάσεις ώστε να ενισχυθούν περισσότερο .

Η υλοποίηση αυτού του άξονα έχει 6 συνιστώσες συνδέονται με την επιχειρηματικότητα που καλύπτει τομείς δραστηριοτήτων που μπορούν και πρέπει να αναπτυχθούν ώστε το παραγόμενο προϊόν να είναι πλήρες καλύπτοντας τις βασικές ανάγκες όπως προδιαγράφονται παγκόσμια αλλά και αξιοποιώντας τα ιδιαίτερα τοπικά χαρακτηριστικά. Πιο συγκεκριμένα αφορά

  • Δραστηριότητες υγείας, που αφορά τόσο τη παραδοσιακή λουτροθεραπεία, ποσιθεραπεία όσο και υπηρεσίες αποκατάστασης, εναλλακτικές θεραπείες κλπ
  • Δραστηριότητες που αφορούν το σώμα, τη ψυχή και το πνεύμα όπως γίογκα, ται-τσι, ήπιες μορφές άσκησης, αυτοβελτίωση, coaching κλπ
  • Δραστηριότητες που συνδέονται με τον τομέα της διατροφής όπως διαχείρισης βάρους, αποτοξίνωσης, γευσιγνωσίας, ……..
  • Υπαίθριες δραστηριότητες που συνδέονται με το περιβάλλον, χερσαίο και θαλάσσιο, όπως ανακάλυψη της φύσης, πεζοπορικές διαδρομές, ποδηλασία, θαλάσσια σπορ, καταδύσεις, αεροπλοϊα κλπ
  • Δραστηριότητες που συνδέονται με την ανακάλυψη του τοπικού πολιτισμού, των μύθων, της ιστορίας, της παράδοσης, των τεχνών με διαφορετικές πολιτιστικές εμπειρίες σε ζωγραφική, μουσική, χορό, κουζίνα, γλώσσα κλπ
  • Δραστηριότητες που συνδέονται με τη φυσική διαβίωση των επισκεπτών κατοικώντας στα παραδοσιακά σπίτια των γύρω χωριών, συμμετέχοντας σε παραδοσιακές δραστηριότητες, σε δράσεις εθελοντισμού, στη τοπική ζωή κλπ
  •  

Σε ότι αφορά αυτόν τον πυλώνα ανάπτυξης η Επιτροπή Ιαματικού Τουρισμού και Τουρισμού Ευεξίας θα κάνει κάθε προσπάθεια ώστε στο επόμενο διάστημα να αποτυπωθεί αυτή η αναπτυξιακή προτεραιότητα όπως έγινε αποδεκτό από το ΠΣ στη προηγούμενη συνεδρίαση του. Η διαπαραταξιακή λειτουργία της επιτροπής, η συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών και η στήριξη από εμπειρογνώμονες αλλά και ο τρόπος με τον οποίο προσπαθούμε να κινητοποιήσουμε την επιχειρηματική κοινότητα και την κοινωνία συνολικότερα να κάνει συντεταγμένα βήματα προς τη κατεύθυνση αυτή αποτελούν προϋποθέσεις επιτυχίας. Θα πρέπει να υπογραμμίσουμε εδώ ότι τέτοιες δράσεις υποστηρίζει απόλυτα το νέο ΕΣΠΑ στον άξονα 5 «Μια Ευρώπη πιο κοντά στους πολίτες της μέσω της προώθησης της βιώσιμης και ολοκληρωμένης ανάπτυξης των αστικών, αγροτικών και παράκτιων περιοχών, καθώς και μέσω της στήριξης τοπικών πρωτοβουλιών».

Όμως η ΠΕ Χίου έχει και δυό μικρά νησιά που συνήθως χάνονται κάτω από τον «όγκο» της Χίου. Για εκεί ποια η πρόταση;

Η ΣΥΜΠΑΡΑΤΑΞΗ ΠΟΛΙΤΩΝ υποστηρίζει ότι ο πλούτος των μικρών νησιών παραμένει η θάλασσα που όμως πρέπει να ιδωθεί με μια σύγχρονη ματιά αυτή που φέρνει η πολιτική για «γαλάζια ανάπτυξη» της ΕΕ και δίνει βάση στη προστασία και ανάδειξη των θαλάσσιων οικοσυστημάτων μέσα από δραστηριότητες όπως η βιώσιμη αλιεία και υδατοκαλλιέργειες, παράκτιος και αλιευτικός τουρισμός, θαλάσσιος και ναυταθλητικός τουρισμός, καταδύσεις και παρατήρηση της θαλάσσιας βιοποικιλότητας, ανάδειξη της ναυτοσύνης και των άλλων επαγγελμάτων της θάλασσας και σύνδεση τους με τους μύθους και την ιστορία των νησιών από τους αρχαίους χρόνους μέχρι σήμερα, κλπ.

 

Το γεγονός ότι τα μικρά νησιά όπως και τα μεγάλα έχουν θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές μπορούμε να οριοθετήσουμε ένα θαλάσσιο πάρκο από τον Αη Στράτη και τη Λήμνο μέχρι τους Φούρνους με τα νησιά της ΠΕ Χίου να βρίσκονται στο κέντρο. Επομένως η «γαλάζια ανάπτυξη» είναι ένας 4ος πυλώνας ανάπτυξης που όπως και ο προηγούμενος καλύπτει με διαφορετική βαρύτητα όλα τα νησιά της ΠΒΑ.

Είναι λοιπόν απαραίτητο να υπάρξει μια αρχική συμφωνία και για τον άξονα αυτόν και να προχωρήσει το ΠΣ στη σύσταση μιας δεύτερης επιτροπής με τη λογική αυτής του Ιαματικού Τουρισμού με στόχο μια τεκμηριωμένη και ολοκληρωμένη πρόταση που θα μπορεί να ενταχθεί στον άξονα 5 του ΕΣΠΑ.

Πέρα από τους πυλώνες ανάπτυξης που βασίζονται στη δημιουργία επιχειρήσεων και ειδικευμένων θέσεων εργασίας με στόχο την ανατροπή της τάσης οικονομικής και δημογραφική συρρίκνωσης της Χίου και των άλλων νησιών, χρειαζόμαστε και μια σειρά από οριζόντιες δράσεις κατασκευής των αναγκαίων υποδομών που θα υποστηρίξουν τη νέα εικόνα του νησιού στη πορεία για μια πράσινη και γαλάζια ανάπτυξη. Εμφαση πρέπει να δοθεί στην επίλυση καίριων προβλημάτων που μας ταλανίζουν και είναι απαραίτητες για να συμπληρώσουν τους 2 αναπτυξιακούς άξονες που αναφέραμε προηγούμενα:

  • Ενίσχυση της καινοτόμου επιχειρηματικότητας που θα αξιοποιούν τοπικούς πόρους και εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό. Εδώ πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στο πως θα λειτουργήσει η δομή καινοτομίας που έχει ήδη καθυστερήσει πολύ και πως θα διασυνδεθεί με το ΠΣΕΚ που όφειλε να είχε προσκληθεί στη συζήτηση για το αναπτυξιακό μέλλον
  • Δημιουργία ενός συστήματος κατάρτισης και δια βίου μάθησης που να αποτυπώνει τις παραγωγικές και γεωμορφολογικές ιδιαιτερότητες των νησιών, για να μπορεί να καταρτιστεί ουσιαστικά και ο πιο απομακρυσμένος κάτοικος
  • Δημιουργία ενός συστήματος στήριξης των ευπαθών ομάδων με βάση τα στοιχεία που θα μας δώσει το Παρατηρητήριο Κοινωνικής Ένταξης που έχει ξεκινήσει να λειτουργεί εδώ και μερικούς μήνες
  • Βελτίωση της συνδεσιμότητας των νησιών μεταξύ τους και με τον έξω κόσμο με έργα πχ. αναβάθμιση πλοίων τοπικών αγόνων γραμμών, διαχωρισμός χρήσεων λιμανιών, αναβάθμιση εγκαταστάσεων υποδοχής επιβατών, ολοκλήρωση εγκαταστάσεων τουριστικών λιμανιών και λιμανιών μεικτής χρήσης, δημιουργία logistics στη κλίμακα των νησιών για τη βελτίωση της διακίνησης-εξαγωγής εμπορευμάτων, αναβάθμιση δικτύων τηλεπικοινωνιών, δίκτυο υδροπλάνων)
  • Διαχείριση νερού που να συμπεριλαμβάνει και επανάχρηση του χρησιμοποιημένου νερού
  • Διαχείριση στερεών αποβλήτων με στόχο τη κυκλική οικονομία
  • Διαχείριση περιβάλλοντος με στόχο τη μείωση των κινδύνων για φυσικές καταστροφές (πυρκαγιές και πλημύρες)
  • Ενεργειακή αναβάθμιση κτηρίων & προώθηση της ηλεκτροκίνησης σε δημόσια και ιδιωτικά μέσα μεταφοράς ώστε να μειωθεί δραστικά το ενεργειακό αποτύπωμα των νησιών

Οι δράσεις αυτές μπορούν να ενταχθούν στους άλλους 4 οριζόντιους στόχους του νέου ΕΣΠΑ

Η σημερινή συζήτηση που γίνεται με μεγάλη καθυστέρηση δεν πρέπει να σταματήσει εδώ. Χρειάζεται να δημιουργηθεί ένας μηχανισμός (Περιφερειακή Επιτροπή Διαβούλευσης) που θα οδηγήσει σε συγκεκριμένα αποτελέσματα με τα παρακάτω βήματα:

  • Τη κατάρτιση του στρατηγικού σχεδίου ανάπτυξης της Χίου και της ΠΒΑ ολόκληρης (έπρεπε να είχε ολοκληρωθεί πριν 6μήνες με βάση τον νόμο)
  • Οι άξονες δράσης που θα προταθούν στα επιχειρησιακά σχέδια ΕΣΠΑ και το ΕΠΑ (επόμενο τρίμηνο)
  • Τα έργα και οι δράσεις που θα προταθούν για ένταξη στα προγράμματα αυτά.
  • Ενέργειες ώστε να κινητοποιηθούν οι παραγωγικές δυνάμεις του τόπου ώστε να υλοποιηθεί το πρόγραμμα.

 

unnamed

image

12

12

Newsletter